Stenen muur metselen: zo pak je het stap voor stap aan

Een stevige stenen muur metselen lukt je zelf, maar dan moet je weten wat je doet. Met de juiste voorbereiding, het goede gereedschap en een duidelijk stappenplan kom je een heel eind. In dit artikel leggen we je precies uit hoe je een bakstenen muur metselt, van de fundering tot de afgewerkte voegen.

Wat heb je nodig voor een stenen muur?

Voordat je begint, zorg je dat je alles bij de hand hebt. Een goede voorbereiding spaart je achteraf veel problemen.

Dit is het materiaal dat je nodig hebt:

• Bakstenen (het gangbare waalformaat is ongeveer 21 x 10 x 5 cm)
• Kant-en-klare metselmortel of losse specie
• Voegmortel
• Vurenhouten profielbalken (50 x 75 mm, kaarsrecht)
• Vurenhouten schoorlatten (22 x 50 mm)
• Multiplex plaatjes van circa 20 x 20 cm
• Piketpaaltjes en betonspijkers
• Afdekfolie en puinzakken

En dit is het gereedschap dat je gebruikt:

• Troffel
• Waterpas
• Metseltouw
• Speciekuip en bouwemmer
• Voegspijker en voegbord
• Bats en sabel
• Harde borstel
• Boormachine en houtboor (4 mm)
• Rubberen handschoenen
• Tuinslang met sproeikop

Begin altijd op een stevige fundering

Bouw een stenen muur altijd op een betonnen ondergrond, zoals een garagevloer. Gebruik je een tuinmuur of buitenmuur zonder bestaande vloer, dan maak je eerst een fundering van gewapend beton. Een muur die op zachte grond staat, zal scheuren of verzakken. Dat voorkom je door de basis goed te leggen.

Kies ook het juiste type baksteen. Voor buitenmuren gebruik je een zachte baksteen. De onderste lagen van de muur maak je altijd waterdicht, zodat vocht niet omhoog trekt.

Hoe stel je de profielen in?

Profielen zijn houten balken die je tijdelijk aan het begin en einde van de muur plaatst. Ze dienen als gids om recht en loodrecht te metselen.

Zo doe je dat:

• Teken met een lange waterpas een verticale lijn op de plek van de nieuwe muur.
• Bevestig aan elke profielbalk twee schoorlatten in een hoek van 90 graden.
• Zet elke profielbalk op een multiplex plaatje en fixeer hem met schoorlatten en piketpaaltjes in de grond.
• Teken op één profiel een 0-lijn af op ongeveer 1 meter hoogte en zet deze lijn over op alle andere profielen met een lange lat en een waterpas.
• Teken de lagenmaat af op de profielen. Één laag is gelijk aan de steendikte plus 1 cm voegdikte. Meet de gemiddelde steendikte door 10 stenen op te stapelen en dat te delen door 10.
• Maak een koppenlat: leg een laag stenen neer met steeds 1 cm tussenruimte en neem dit patroon over op een lange lat. Gebruik die lat later om de horizontale positie van elke steen te controleren.

Stap voor stap een stenen muur metselen

Nu kun je beginnen met het echte werk. Besprenkel de stenen een dag van tevoren met water en laat dit goed intrekken. Te droge stenen hechten slecht. Te natte stenen laten de specie weglopen. Zoek de balans.

Maak je metselspecie aan volgens de verpakking. Maak steeds een hoeveelheid aan die je binnen 2 uur kunt verwerken, want daarna droogt de mortel te snel op.

Span het metseltouw tussen de profielen op de hoogte van de bovenkant van de volgende laag stenen. Dit touw is je richtsnoer per laag.

• Breng de specie aan met een troffel. Werk de specie naar de vorige steen toe en duw wat specie tegen de kop van de nieuwe steen.
• Houd de steen iets schuin met de bolle kant naar beneden. Duw hem in één beweging tegen de vorige steen. Klop hem recht met de achterkant van de troffel.
• Zet de steen eventueel rechter door een tikje met de punt van de troffel. Verschuif hem nooit horizontaal met je hand.
• Schraap uitpuilende specie direct weg met de troffel.
• Controleer na elke paar stenen of de muur nog loodrecht en waterpas staat.
• Laat bij elke laag de stenen een halve steen verspringen. Controleer met de koppenlat of de stootvoegen goed op één lijn liggen.
• Krab aan het einde van de dag de voegen 1 cm diep uit en strijk ze glad met een voegspijker.

Kom je de muur niet in één dag af? Eindig dan met een vallende tand, niet met een staande tand. Bij een staande tand is het later moeilijker om er stenen tussenin te metselen.

Afwerken: rollaag en voegen

Werk een tuinmuur af met een rollaag. Dit zijn stenen die dwars worden gelegd bovenop de muur. Dat ziet er mooier uit en beschermt de muur beter tegen regen.

Na ongeveer 2 weken is de specie voldoende uitgehard om te voegen. Maak de voegmortel aan met water totdat hij aardvochtig is. Je kunt er dan een bal van kneden.

• Voeg eerst de stootvoegen (de verticale voegen).
• Voeg daarna de lintvoegen (de horizontale doorlopende voegen).
• Borstel de muur na met een zachte borstel om restspecie te verwijderen.

De manier waarop je de voeg afwerkt, bepaalt voor een groot deel hoe de muur eruitziet. Een holle voeg geeft een rustiek gevoel. Een vlakke voeg oogt strakker en moderner.

Klaar voor de klus

Zelf een stenen muur metselen vraagt om geduld en precisie. Wie de stappen volgt, de profielen goed instelt en regelmatig controleert of alles recht staat, kan dit echt zelf klaren. Begin klein als je nog geen ervaring hebt, bijvoorbeeld met een laag tuinmuurtje. Zo krijg je gevoel voor de techniek voordat je een groter project aanpakt.

Veelgestelde vragen

Moet ik de stenen van tevoren natmaken?
Ja, het is slim om de stenen de dag voor het metselen te besprenkel met water. Als de stenen te droog zijn, zuigen ze de vocht te snel uit de specie, waardoor de specie slecht hecht. Als ze te nat zijn, loopt de specie weg. Laat de stenen dus goed uitlekken voordat je ze gebruikt.

Hoeveel stenen heb ik nodig voor een stenen muur?
Dat hangt af van het type muur. Voor een halfsteense muur (voor binnenmuren) heb je minder stenen nodig dan voor een steense muur (voor massieve buiten- of tuinmuren). Tel het aantal lagen en het aantal stenen per laag op basis van je afmetingen. Houd ook rekening met een kleine marge voor breuk of maatwerk.

Wat is het verschil tussen een halfsteense en een steense muur?
Bij een halfsteense muur liggen de stenen op hun smalle kant, zodat de muur even dik is als één steen. Dit type gebruik je voor binnenmuren en spouwmuren. Bij een steense muur liggen de stenen op hun brede kant of worden ze dubbel gelegd. Die muur is dikker en sterker, en geschikt voor massieve buitenmuren en tuinmuren.

Wanneer kan ik de muur voegen?
De muur voeg je pas nadat de specie voldoende is uitgehard. Dat duurt ongeveer 2 weken. Krab nog dezelfde dag dat je metst de voegen 1 cm diep uit. Na twee weken kun je dan voegmortel aanbrengen en de voegen netjes afwerken.

Wat is een koppenlat en waarom gebruik je die?
Een koppenlat is een lange lat waarop je het steenpatroon van één laag hebt afgetekend, inclusief de voegbreedte. Tijdens het metselen gebruik je deze lat om te controleren of de stenen op de juiste horizontale positie liggen en of de stootvoegen steeds netjes verspringen.