Lengte is iets wat mensen bezighoudt, van jongs af aan. Op school wordt gemeten wie het grootst is, bij de dokter wordt je maat bijgehouden en op sociale media vergelijken mensen zich graag met bekende gezichten. Chatilla van Grinsven, de Nederlandse volleybalster, staat op 189 centimeter en valt daarmee op in elk gezelschap. Maar wat bepaalt eigenlijk hoe groot je wordt? En wat zeggen die centimeters over je gezondheid en je leven?
Wat bepaalt hoe groot je wordt
Je afkomst speelt de grootste rol bij hoe lang je uiteindelijk wordt. Wetenschappers schatten dat zo’n 60 tot 80 procent van je uiteindelijke lichaamslengte wordt bepaald door je genen. Heb je twee lange ouders, dan is de kans groot dat jij ook aan de grote kant uitkomt. Toch is erfelijkheid niet het hele verhaal. Voeding tijdens de jeugd heeft een grote invloed. Kinderen die genoeg eiwitten, vitamines en mineralen binnenkrijgen, groeien beter dan kinderen die dat niet doen. Ook slaap is belangrijk, want groeihormoon wordt vooral aangemaakt als je slaapt. Stress en langdurige ziekte kunnen de groei juist vertragen. Je lichaam groeit het hardst in de eerste jaren van je leven en nog een keer tijdens de puberteit. Daarna stopt de groei vrijwel volledig, meestal rond je achttiende tot twintigste jaar.
Gemiddelde lichaamslengte in Nederland en de wereld
Nederland staat wereldwijd bekend als het land van de langste mensen. Nederlandse mannen zijn gemiddeld zo’n 182 centimeter en vrouwen gemiddeld rond de 170 centimeter. Dat is aanzienlijk meer dan het wereldgemiddelde, dat voor mannen rond de 171 centimeter ligt. De reden daarvoor is een combinatie van goede voeding, gezondheidszorg en genetische aanleg die door de eeuwen heen is gevormd. Interessant genoeg zijn Nederlanders pas in de twintigste eeuw zo groot geworden. In de negentiende eeuw waren ze juist relatief klein. De sterke groei hangt samen met de welvaart die in die periode toenam. In landen waar voedselzekerheid minder vanzelfsprekend is, liggen de gemiddelden een stuk lager. Zo zijn mensen in Guatemala gemiddeld de kleinsten ter wereld, met mannen die rond de 163 centimeter meten.
Wat lichaamslengte betekent in de sport
In veel sporten geeft een grotere gestalte een voordeel. Bij basketbal en volleybal kunnen lange spelers makkelijker boven het net of de basket uitkomen. Chatilla van Grinsven groeide al snel uit boven haar leeftijdsgenoten en dat maakte haar geschikt voor topsport. Met haar 189 centimeter zit ze ruim boven het gemiddelde van Nederlandse vrouwen. Bij roeien is een groot lichaam ook gunstig, omdat langere armen meer kracht kunnen zetten. Toch is lengte niet altijd een pluspunt. Bij turnen en paardrijden zijn compacte lichamen juist in het voordeel, omdat ze wendbaarder zijn en het zwaartepunt lager ligt. In de atletiek zijn sprinters en langeafstandslopers vaak juist iets kleiner dan gemiddeld. Elke sport heeft zijn eigen ideale lichaamsbouw, en lang of kort zijn bepaalt niet wie de beste atleet is.
Hoe je eigen maat meten en bijhouden
Je eigen lichaamslengte meten lijkt eenvoudig, maar wordt vaak niet helemaal correct gedaan. De meest nauwkeurige meting doe je zonder schoenen, met je rug recht tegen een muur. Je kijkt recht vooruit, niet omhoog of omlaag. Iemand anders plaatst dan een liniaal of boek horizontaal op je hoofd en markeert de muur. Daarna meet je de afstand van de vloer tot de markering. Het beste moment om te meten is ‘s ochtends, want overdag word je ietsje kleiner door de druk op je tussenwervelschijven. Het verschil kan oplopen tot een centimeter. Bij kinderen wordt de maat regelmatig bijgehouden door de huisarts of het consultatiebureau, omdat een plotselinge verandering in het groeipatroon soms een signaal is dat er iets aan de hand is. Volwassenen krimpen na hun veertigste licht, doordat de tussenwervelschijven dunner worden. Dat is een normaal onderdeel van het ouder worden.
Veelgestelde vragen
Hoe lang groeien mensen door?
De meeste mensen stoppen met groeien ergens tussen hun zestiende en twintigste jaar. Meisjes stoppen vaak eerder dan jongens, gemiddeld rond hun zestiende. Jongens groeien soms door tot hun twintigste. Na die leeftijd verandert de lichaamslengte bij de meeste mensen niet meer.
Kan voeding invloed hebben op hoe groot je wordt?
Voeding heeft zeker invloed op de uiteindelijke lichaamslengte. Kinderen die tijdens hun groei genoeg eiwitten, calcium en vitamines binnenkrijgen, bereiken vaker hun genetisch maximale grootte. Een tekort aan voedingsstoffen kan de groei vertragen of beperken.
Worden mensen kleiner als ze ouder worden?
Ja, mensen worden inderdaad kleiner naarmate ze ouder worden. Dat komt doordat de tussenwervelschijven in de ruggengraat langzaam dunner worden. Dit proces begint meestal rond het veertigste levensjaar. Het totale verlies kan over de jaren oplopen tot enkele centimeters.
Wat is de gemiddelde lichaamslengte van een vrouw in Nederland?
De gemiddelde lichaamslengte van een vrouw in Nederland ligt rond de 170 centimeter. Daarmee behoren Nederlandse vrouwen tot de langste vrouwen ter wereld. Het wereldgemiddelde voor vrouwen ligt een stuk lager, namelijk rond de 159 centimeter.
