Een stenen muur is een van de meest duurzame constructies die je zelf kunt bouwen. Of het nu gaat om een tuinmuur, een scheidingswand of een buitenmuur van een gebouw, bakstenen muurwerk staat al eeuwenlang bekend om zijn stevigheid en lange levensduur. Het is geen simpele klus, maar met de juiste voorbereiding en kennis kom je een heel eind. In deze blog lees je wat je nodig hebt, hoe het metselen in zijn werk gaat en waar je op moet letten om een mooie, rechte muur te krijgen.
De juiste voorbereiding bepaalt het succes
Voordat je ook maar één steen legt, is een goede voorbereiding onmisbaar. Een gemetselde muur heeft altijd een stevige fundering nodig. Zonder die fundering kan de muur na verloop van tijd verzakken of scheuren. Bereken van tevoren hoeveel bakstenen je nodig hebt. De meest gebruikte maat is het waalformaat, dat is een steen van ongeveer 21 bij 10 bij 5 centimeter. Naast bakstenen heb je metselspecie nodig, voegmortel, en gereedschap zoals een troffel, waterpas, metselkoord en een speciekuip. Besprenkel de stenen de dag voor het metselen met water. Als stenen te droog zijn, trekt de specie te snel in en hecht die slecht. Zijn ze te nat, dan loopt de specie weg. Het gaat om de juiste balans.
Metselprofielen en het spannen van het koord
Een recht en loodrecht muurwerk begint met het goed plaatsen van metselprofielen. Dit zijn verticale balken die aan het begin en einde van de muur worden geplaatst. Teken eerst met een lange waterpas een verticale lijn op de plek waar de muur moet komen. Bevestig de profielbalken en controleer nauwkeurig of ze recht staan. Op de profielen teken je de lagenmaat af: de dikte van één laag bakstenen plus de voegdikte van ongeveer één centimeter. Span daarna een metselkoord tussen de twee profielen op de hoogte van de bovenkant van de volgende laag. Dat koord is je gids tijdens het metselen. Elke laag steen moet de bovenkant van dat koord raken. Zo zorg je ervoor dat alle lagen gelijkmatig en waterpas worden.
Het metselen stap voor stap
Maak de metselspecie aan volgens de instructies op de verpakking en zorg dat je niet meer aanmaakt dan je binnen twee uur kunt verwerken. Breng de specie aan met een troffel en duw wat specie tegen de kop van de vorige steen. Houd de nieuwe steen een beetje schuin met de bolle kant naar beneden en duw hem in één beweging tegen de vorige aan. Klop hem daarna recht met de achterkant van de troffel. Beweeg de steen nooit horizontaal met je hand, want dan verschuift de specie en verlies je de hechting. Schraap overtollige specie direct weg. Aan het einde van de werkdag krab je de voegen één centimeter diep uit en strijk je ze glad met een voegspijker. Controleer regelmatig met een waterpas of de muur recht staat. Na ongeveer twee weken, als de specie voldoende uitgehard is, kun je de voegen volledig afwerken met voegmortel.
Afwerking en onderhoud van gemetseld muurwerk
Een tuinmuur werk je bij voorkeur af met een rollaag bovenop. Dat zijn stenen die dwars op de muur worden gelegd. Dit ziet er netter uit en beschermt de bovenkant van de muur beter tegen regen. Na het voegen borstel je de muur na met een zachte borstel om losse resten specie te verwijderen. Gemetseld muurwerk is over het algemeen weinig onderhoudsgevoelig, maar let op vorstschade in de winter. Zachte bakstenen zuigen vocht op en kunnen beschadigen als dat vocht bevriest. Controleer de voegen na strenge winters op scheuren of loszittende stukken. Vul beschadigde voegen op tijd bij om verdere schade te voorkomen. Een goede afwerking en regelmatige inspectie zorgen ervoor dat een gemetselde wand tientallen jaren meegaat.
Veelgestelde vragen
Hoeveel bakstenen heb ik nodig voor een muur van één vierkante meter?
Voor één vierkante meter gemetseld muurwerk heb je bij het gebruikelijke waalformaat en een halfsteense muur ongeveer 45 tot 50 bakstenen nodig. Reken bij een volledig steense muur, die twee keer zo dik is, het dubbele aantal. Tel altijd een paar procent extra bij je berekening op voor breuk en uitval.
Wat is het verschil tussen metselspecie en voegmortel?
Metselspecie is de mortel die je gebruikt om bakstenen aan elkaar te bevestigen en die achter de stenen zit. Voegmortel is een fijnere mortel die je later aanbrengt in de zichtbare naden tussen de stenen. Voegmortel geeft de muur een nette afwerking en beschermt de naden tegen vocht.
Mag je zomaar een muur bouwen in je tuin?
Voor een lage tuinmuur tot ongeveer een meter hoog heb je in veel gevallen geen vergunning nodig in Nederland. Voor hogere muren of muren op de erfgrens kunnen andere regels gelden. Het is verstandig om vooraf de regels van jouw gemeente te bekijken of een omgevingsloket te raadplegen.
Hoe lang moet je wachten voordat een gemetselde muur volledig droog is?
Metselspecie is na ongeveer twee weken voldoende uitgehard om de voegen verder af te werken. Volledig uitharden duurt langer, vaak vier tot zes weken. Belast de muur niet te zwaar in de eerste weken en bescherm vers metselwerk bij vorst of extreme hitte.
